ISTIQLOL—O’ZLIKNI ANGLASHDIR

Mustaqillik – xalq va millat hayotidagi eng buyuk ne’matlardan biridir. Menimcha, istiqlol haqida so‘z yuritganda, avvalo, uning asl mazmunini anglashimiz lozim. Chunki mustaqillik faqat davlatning siyosiy jihatdan erkinligi emas. Istiqlol – xalqning o‘zligini anglashi, tarixini bilishi, milliy va ma’naviy qadriyatlarini asrab-avaylashi, o‘z kelajagini o‘zi belgilashi uchun berilgan ulkan imkoniyatdir.

1991-yil 31-avgust kuni O‘zbekiston Respublikasining davlat mustaqilligi e’lon qilinishi xalqimizning ko‘p asrlik orzu-intilishlari ro‘yobining boshlanishi bo‘ldi. 1-sentabr esa Mustaqillik kuni sifatida tariximizdan munosib o‘rin oldi.

Oradan 35 yilga yaqin vaqt o‘tdi. Bugun biz istiqlolning dastlabki yillariga qarab, mamlakatimiz bosib o‘tgan murakkab va sharafli yo‘lni, erishilgan natijalarni, xalqimiz hayotida yuz bergan ulkan o‘zgarishlarni ko‘rib turibmiz.

Ayniqsa, keyingi yillarda Yangi O‘zbekistonni barpo etish yo‘lida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar jamiyatimiz hayotining barcha jabhalarini qamrab oldi. Iqtisodiyot, ta’lim, sog‘liqni saqlash, mahalla, yoshlar siyosati, ma’naviyat va ma’rifat, diniy soha – bularning barchasida yangicha yondashuv va amaliy natijalarni ko‘rmoqdamiz.

Men diniy ta’lim tizimida faoliyat yuritayotgan inson sifatida, ayniqsa, diniy-ma’rifiy sohada so‘nggi yillarda yuz berayotgan o‘zgarishlarni istiqlol bergan imkoniyatlarning amaliy ifodasi deb bilaman.

O‘zbek xalqi qadimdan ilm-ma’rifatga intilgan xalq. Yurtimiz zaminidan dunyo tamadduniga ulkan hissa qo‘shgan allomalar yetishib chiqqan. Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy, Burhoniddin Marg‘inoniy, Abu Ali ibn Sino, Muhammad al-Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Mirzo Ulug‘bek, Alisher Navoiy va boshqa ko‘plab buyuk ajdodlarimizning nomlari jahon ilm-fani va ma’naviyati tarixida o‘chmas iz qoldirgan.

Shu nuqtayi nazardan qaraganda, mustaqillik bizga nafaqat siyosiy erkinlik, balki o‘zimizning asl tariximizni, milliy o‘zligimizni va ma’naviy ildizlarimizni qayta kashf etish imkoniyatini ham berdi.

Bugungi islohotlarning muhim jihati ham shundaki, ajdodlarimiz merosiga shunchaki faxr bilan qarash bilan cheklanib qolmayapmiz. Uni ilmiy asosda o‘rganish, yosh avlodga yetkazish, zamonaviy ta’lim jarayoniga olib kirish, ilmiy tadqiqotlar uchun zarur sharoitlarni yaratishga intilmoqdamiz.

Bu jarayon, ayniqsa, diniy-ma’rifiy sohada yaqqol namoyon bo‘lmoqda.

Bugungi kunda mamlakatimizda fuqarolarning vijdon erkinligini ta’minlash, diniy bag‘rikenglik va konfessiyalararo totuvlikni mustahkamlash, sog‘lom ma’naviy muhitni qaror toptirish, buyuk ajdodlarimizning ilmiy-ma’rifiy merosini asrab-avaylash va keng targ‘ib qilish davlat siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biri sifatida qaralmoqda.

Bugungi kunda respublikamizda ikki mingdan ziyod masjid, 14 ta islom ta’lim muassasasi, jumladan, 4 ta oliy va 10 ta o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi hamda 5 ta ilmiy—tadqiqot markazi faoliyat yuritmoqda. 2026-yilning dastlabki olti oyida 12 ta yangi masjid davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan, 41 ta masjidda rekonstruksiya, 10 ta masjidda kapital ta’mirlash ishlari amalga oshirilgan. Bu raqamlar, albatta, e’tiborga molik. Ammo menimcha, masalaning mohiyati faqat masjidlar yoki ta’lim muassasalari sonida emas.

Eng muhim masala – ularning faoliyati mazmuni, ta’lim sifati va inson tarbiyasiga berayotgan samarasidir.

Bugun bizga faqat diniy ma’lumotga ega bo‘lgan emas, balki chuqur bilimli, mustaqil fikrlaydigan, zamonaviy axborot makonida to‘g‘ri yo‘l topa oladigan, Vatan va xalq oldidagi mas’uliyatini anglaydigan diniy kadrlar kerak.

Shu sababli diniy ta’lim tizimini takomillashtirishga qaratilayotgan e’tibor men kabi ta’lim sohasi vakillarini, avvalo, katta mas’uliyatga chorlaydi.

2026-yilning yanvar–iyun oylarida Din ishlari bo‘yicha qo‘mita huzuridagi Diniy-ma’rifiy sohada malaka oshirish va qayta tayyorlash instituti orqali 3 575 nafar tinglovchining malakasi oshirilgani ham soha xodimlarining bilim va malakasini muntazam rivojlantirishga e’tibor qaratilayotganini ko‘rsatadi.

Shuningdek, 2026-yilning birinchi yarim yilligida “Jaholatga qarshi ma’rifat” g‘oyasi asosida respublika miqyosida 223 mingdan ortiq ma’rifiy va profilaktik tadbirlar tashkil etilgani qayd etilgan.

Bu bizga juda muhim haqiqatni ko‘rsatadi: bugungi diniy siyosatning markazida inson, uning ma’naviyati, bilim va tarbiyasi turibdi.

Men ta’lim muassasasi rahbari sifatida diniy ta’lim tizimidagi eng muhim yangiliklardan biri sifatida oliy diniy ta’limning keyingi bosqichlari rivojlanayotganini alohida ta’kidlagan bo‘lardim. Xususan, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida magistratura bosqichining tashkil etilishi diniy ta’lim tariximizda yangi sahifa ochdi.

Bu oddiy tashkiliy o‘zgarish emas. Bu – diniy ta’limni o‘rta maxsus bosqichdan oliy ta’lim, magistratura va ilmiy-tadqiqot bosqichlariga izchil olib chiqish yo‘lidagi muhim qadam.

Eng quvonarlisi, bu tashabbusning dastlabki natijasini bugun ko‘rib turibmiz.

2026-yil iyul oyida Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining tarixida ilk magistrlarga diplomlar topshirildi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, dastlabki magistrantlar o‘qish davomida 52 ta ilmiy maqola va tezis nashr ettirgan, ilmiy markazlarda amaliyot o‘tagan, noyob qo‘lyozmalar bilan ishlash imkoniyatiga ega bo‘lgan.

Menimcha, bu natijani diniy ta’limda ilmiy maktab shakllanishining dastlabki ko‘rinishlaridan biri sifatida baholash mumkin.

Chunki diniy ta’limning kelajagi faqat bilim berishda emas. Biz ilmiy izlanadigan, manbalarni tahlil qiladigan, ajdodlar merosini chuqur o‘rganadigan va zamonaviy ilmiy mezonlar asosida tadqiqot olib boradigan mutaxassislarni tayyorlashimiz kerak.

Men rahbarlik qilayotgan “Sayyid Muhyiddin maxdum” o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi faoliyatiga ham ana shu katta jarayonning bir bo‘lagi sifatida qarayman.

Bizning oldimizda turgan asosiy vazifa – ularni ilmga intiladigan, Vatanini sevadigan, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni hurmat qiladigan, mustaqil fikrlaydigan va jamiyatga foydali insonlar etib tarbiyalashdir.

Shu maqsadda ta’lim jarayonini zamonaviy talablar asosida takomillashtirishga, talabalar uchun munosib sharoitlar yaratishga alohida e’tibor qaratib kelmoqdamiz.

Davlatimiz rahbari tashabbuslari bilan hozirgi kunda muassasamiz  yangi o‘quv dasturlari, zamonaviy o‘quv xonalari, elektron resurslar va boy kutubxona resurslariga ega. Bu imkoniyatlardan samarali foydalanish esa, tabiiyki, biz – ustoz va rahbarlar zimmasiga katta mas’uliyat yuklaydi.

2026-yil 9-aprel kuni muassasamizda O‘zbekiston musulmonlari idorasi vakillari ishtirokida bitiruvchi talabalar bilan ochiq muloqot o‘tkazildi. Unda 42 nafar bitiruvchining kelgusidagi faoliyati, maqsadlari va o‘z sohasida yetuk mutaxassis bo‘lib shakllanishi masalalari muhokama qilindi. Avvalo, talabalar uchun yaratilgan zamonaviy sharoitlar bilan yaqindan tanishildi.

Men bu uchrashuvni oddiy tadbir sifatida emas, balki yoshlar bilan ishlashning muhim shakli sifatida baholayman.

Chunki biz yoshlarni tinglashimiz, ularning orzu-maqsadlarini bilishimiz va ularga to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatishimiz kerak.

Bugungi talaba – ertangi imom-xatib, ustoz, tadqiqotchi, ma’rifat targ‘ibotchisi.

Shuning uchun uning bugungi ta’limi ertangi jamiyatimiz ma’naviy muhitiga bevosita ta’sir qiladi.

Istiqlol haqida gapirar ekanmiz, Vatan tushunchasiga alohida to‘xtalmaslikning iloji yo‘q.

Vatan – inson tug‘ilib-o‘sgan, oilasi, ota-onasi, yaqinlari, ajdodlari va kelajagi bilan bog‘liq bo‘lgan muqaddas makondir.

Islom ta’limotida insonning tinchlik, adolat, yaxshilik va jamiyat manfaatiga xizmat qilishi muhim axloqiy tamoyillardan hisoblanadi. Qur’oni karimda ham adolat, yaxshilik, qarindosh-urug‘larga g‘amxo‘rlik va jamiyatda ezgulikni qaror toptirishga da’vat etiladi.

Insonning o‘z yurtini sevishi, uning tinchligi va farovonligini istashi, jamiyatga foyda keltirishi islomning ezgulik, adolat va mas’uliyat tushunchalari asosini anglatadi.

Men talabalarimizga hamisha shuni uqtirishga harakat qilaman: Vatanga muhabbat faqat so‘z bilan emas, amal bilan namoyon bo‘ladi.

Agar biz Vatanimizni sevsak – yaxshi o‘qishimiz kerak.

Agar Vatanimizni sevsak – halol mehnat qilishimiz kerak.

Agar Vatanimizni sevsak – tinchlikning qadriga yetishimiz kerak.

Agar Vatanimizni sevsak – ota-onamizni, ustozlarimizni hurmat qilishimiz kerak.

Agar Vatanimizni sevsak – jamiyatimizga foydali inson bo‘lishimiz kerak.

Shunday ekan, vatanparvarlikni balandparvoz so‘zlarda emas, kundalik hayotimizdagi yaxshi amallarimizda ko‘rsatishimiz zarur.

Chunki istiqlolning eng katta ma’nosi ham shunda.

Istiqlol – o‘zlikni anglashdir.

O‘zlikni anglash – tarix va merosni bilishdir.

Merosi anglangan xalq – ilmga intiladi.

Ilmli va ma’rifatli avlod esa Vatan istiqbolining eng mustahkam poydevoridir.

Bugun bizga berilgan imkoniyatlarni qadrlab, ularni ezgu maqsadlarga yo‘naltirsak, Prezidentimiz ta’kidlayotgan “Yagona Vatan, yagona xalq bo‘lib, yangi hayot va kelajak yaratamiz!” degan ulug‘ g‘oya hayotimizda yanada chuqur mazmun kasb etadi.

Zero, Vatan kelajagi haqida gapirishdan ko‘ra, uning kelajagi uchun munosib avlodni tarbiyalash muhimroqdir.

Bizning bugungi mehnatimiz – ertangi avlodning kelajagidir. Yurtimiz tinch, Mustaqilligimiz abadiy bo‘lsin!