Qiz farzand – rahmat va baraka manbai.

Islom dini insoniyatni adolat, rahm-shafqat va tenglikka chaqirgan ilohiy ta’limotdir. Islom kelishidan avvalgi johiliya davrida qiz farzandga nisbatan kamsituvchi munosabat keng tarqalgan bo‘lib, hatto tiriklayin ko‘mish kabi g‘ayriinsoniy odatlar mavjud edi. Islom esa bunday illatlarni qat’iyan rad etib, qiz farzandni Allohning buyuk ne’mati va rahmati sifatida ulug‘ladi.

Qur’oni karimda farzand – Allohning bandalarga bergan in’omlaridan biri sifatida zikr qilinadi. Alloh taolo shunday marhamat qiladi:
…يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ…
«U (Alloh) xohlaganiga qizlar, xohlaganiga o‘g‘illar beradi» (Sho‘ro surasi, 49-oyat mazmuni). Bu oyat farzandning jinsi emas, balki uning Allohning irodasi bilan beriladigan ne’mat ekanini ta’kidlaydi.

Rasululloh ﷺ qiz farzand tarbiyasini jannatga eltuvchi sabab sifatida ko‘rsatganlar. Hadislardan birida shunday deyiladi:
مَنْ عَالَ جَارِيَتَيْنِ حَتَّى تَبْلُغَا، جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَنَا وَهُوَ هَكَذَا
وَضَمَّ أَصَابِعَهُ ﷺ
«Kim ikki qiz farzandni balog‘atga yetgunicha tarbiyalab, ularga yaxshi muomala qilsa, u bilan men qiyomat kuni (jannatda) mana bunday (ikki barmog‘ini qo‘shib) bo‘laman» (hadis mazmuni).

Bu hadis qiz farzand tarbiyasining naqadar ulug‘ savob ekanini ochiq ko‘rsatadi. Islomda farzand tarbiyasi faqat moddiy ta’minlash bilan cheklanmay, ma’naviy, axloqiy va ilmiy tarbiyani ham o‘z ichiga oladi.

Islom huquqshunosligi (fiqh)ga ko‘ra, qiz farzand quyidagi asosiy huquqlarga ega:
1. Yashash huquqi – Islom tiriklayin ko‘mish odatini qat’iyan harom qilgan.
2. Ta’lim olish huquqi – Ilm olish erkak va ayolga birdek farz hisoblanadi.
3. Mehr va tarbiya huquqi – Ota-ona farzandni muhabbat bilan tarbiyalashga mas’ul.
4. Meros huquqi – Qiz farzand Qur’onda belgilangan ulush asosida meros olish huquqiga ega.
5. Nikohda rozilik huquqi – Qizning roziligisiz nikoh o‘qilishi joiz emas.

Islomda ayol, jumladan, qiz farzand kelajak avlodning tarbiyachisi sifatida ulug‘ maqomga ega. Payg‘ambarimiz ﷺ:
الْجَنَّةُ تَحْتَ أَقْدَامِ الْأُمَّهَاتِ
«Jannat onalarning oyoqlari ostidadir», deganlar. Bu hadis ayolning, xususan, onalik maqomining yuksakligini ko‘rsatadi. Demak, bugungi qiz farzand – ertangi jamiyatning onasi, ustozasi va tarbiyachisidir.

Qiz farzand islom ta’limotida rahmat, baraka va jamiyatning mustahkam poydevori sifatida qaraladi. Qur’oni karim va hadislar qiz farzandni ulug‘lash, uni muhabbat bilan tarbiyalash va huquqlarini himoya qilishni buyuradi. Shunday ekan, qiz farzandni qadrlash, unga ilm va tarbiya berish har bir musulmonning muqaddas burchidir. Ta’lim muassasasi mudarrisi A. Abdullayev