Ramazonda taroveh namozi

Ramazon oyi – ibodat, rahmat, mag‘firat va savoblarga boy ulug‘ oydir. Bu oyda kunduzlari ro‘za tutish bilan birga kechalari ibodat bilan o‘tkazish ham juda fazilatli hisoblanadi. Ayniqsa, Ramazon kechalarining eng ulug‘ ibodatlaridan biri taroveh namozidir. U musulmonlar uchun katta ajru savoblarga sabab bo‘ladigan sunnat ibodatdir.
Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi va sallam Ramazon kechalarini ibodat bilan o‘tkazishga targ‘ib qilib shunday deganlar:
مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
“Kim Ramazon kechalarini imon bilan va savob umidida ibodat bilan o‘tkazsa, uning avvalgi gunohlari kechiriladi”.
(Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati)
Ulamolar bu hadisdaki “Ramazon kechalarini qoim bo‘lish” degan iborani taroveh namozini o‘qish deb tafsir qilganlar. Bu ibodat musulmonlarning qadimdan amal qilib kelayotgan buyuk sunnatlaridan biridir.
Taroveh namozi aslida Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning sunnatlaridan biridir. U zot Ramazon kechalarida masjidda nafl namoz o‘qiganlar va sahobalar ham u zotga ergashganlar.
Oysha roziyallohu anho rivoyat qiladilar:
“Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bir kecha masjidda namoz o‘qidilar. Sahobalar ham u zotga ergashib o‘qidilar. Ikkinchi va uchinchi kechasi ham shunday bo‘ldi. To‘rtinchi kechasi masjid odamga to‘lib ketdi, ammo Rasululloh chiqmadilar. Tong otgach aytdilar:
“Sizlarning yig‘ilganlaringizni ko‘rdim. Lekin bu namoz sizlarga farz bo‘lib qolishidan qo‘rqdim””.
(Imom Buxoriy rivoyati)
Bu voqea Payg‘ambarimizning ummatlariga bo‘lgan rahm-shafqatlarini ko‘rsatadi. Agar u zot bu namozni doim jamoat bilan o‘qiganlarida, musulmonlarga farz bo‘lib qolishi mumkin edi.
Shu sababdan Rasululloh tarovehni ba’zan jamoat bilan, ko‘pincha esa yakka holda o‘qiganlar.
Payg‘ambarimiz vafotlaridan keyin musulmonlar taroveh namozini turlicha o‘qib yurishardi. Ba’zilar yakka holda, ba’zilar kichik jamoalarda o‘qishardi.
Hijriy 14-yillarda xalifa Umar ibn Xattob roziyallohu anhu musulmonlarni bir imom ortida jamlab taroveh o‘qishni joriy qildilar.
U zot sahobalardan biri bo‘lgan Ubay ibn Ka’b roziyallohu anhuni imom qilib tayinladilar va musulmonlar 20 rakat tarovehni jamoat bilan o‘qiy boshladilar.
Umar roziyallohu anhu buni ko‘rib shunday deganlar:
نِعْمَتِ الْبِدْعَةُ هَذِهِ
“Bu naqadar yaxshi ish bo‘ldi”.
Bu yerda bid’at degani yangi ixtiro qilingan narsa emas, balki Rasululloh boshlagan amalni tartibli ravishda tiklash ma’nosidadir.
Shundan keyin butun sahobalar bu ishni ma’qulladilar va musulmonlar asrlar davomida Ramazon oyida 20 rakat tarovehni jamoat bilan o‘qib kelmoqdalar.
Ramazon oyi – ibodatlar bahori, qalblar poklanadigan muborak oy hisoblanadi. Taroveh namozi esa bu oyning eng ulug‘ ibodatlaridan biridir. Uni Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam sunnat qilganlar, sahobalar esa uni davom ettirib, jamoat bilan o‘qishni yo‘lga qo‘yganlar.
Xulosa qilib aytganda, Ramazon oyi – mo‘minlar uchun ulug‘ imkoniyat va bebaho ne’matdir. Bu oy kechalarini g‘aflat bilan emas, balki ibodat bilan o‘tkazish lozim. Taroveh namozi esa Ramazonning eng go‘zal ibodatlaridan biri bo‘lib, u bandani Allohga yaqinlashtiradi, gunohlarining kechirilishiga sabab bo‘ladi. Ma’lumki, ibodatlarning eng ulug‘i va eng afzali namozdir. Shunday ekan, bu muborak oy kechalarini taroveh namozi, Qur’on tilovati va duo-ibodatlar bilan o‘tkazib, Ramazonning barakotidan to‘liq bahramand bo‘lishga harakat qilaylik. Ta’lim muassasasi Tafsir fani mudarrisi Akramxon domla Suyarov